Biuletyn do pobrania



Dzisiaj jest:






Procedura, koszty PDF Drukuj Email

Ustawa z dnia 29 lipca 2005r. o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie (Dz.U. Nr 180, poz. 1493 z późn. zm.) określa zadania w zakresie przeciwdziałania przemocy w rodzinie, zasady postępowania wobec osób dotkniętych przemocą w rodzinie oraz zasady postępowania wobec osób stosujących przemoc w rodzinie.

 

Ustawa stanowi, iż członkiem rodziny jest osoba najbliższa w rozumieniu art. 115 § 11 ustawy z dnia 6 czerwca 1997r - Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553, z późn. zm.), a także inna osoba wspólnie zamieszkująca lub gospodarująca.

Zgodnie z Kodeksem karnym członkiem rodziny jest: małżonek, wstępny, zstępny, rodzeństwo, powinowaty w tej samej linii lub stopniu, osoba pozostająca w stosunku przysposobienia oraz jej małżonek, a także osoba pozostająca we wspólnym pożyciu.


Ustawa definiuje również przemoc w rodzinie. Przez przemoc w rodzinie należy rozumieć jednorazowe albo powtarzające się umyślne działanie lub zaniechanie naruszające prawa lub dobra osobiste osób wymienionych powyżej, w szczególności narażające te osoby na niebezpieczeństwo utraty życia, zdrowia, naruszające ich godność, nietykalność cielesną, wolność, w tym seksualną, powodujące szkody na ich zdrowiu fizycznym lub psychicznym, a także wywołujące cierpienia i krzywdy moralne u osób dotkniętych przemocą.


 

W myśl powołanej Ustawy osoba dotknięta przemocą w rodzinie ma prawo do bezpłatnej pomocy, w szczególności w formie:   

1) poradnictwa medycznego, psychologicznego, prawnego, socjalnego, zawodowego i rodzinnego;      

2) interwencji kryzysowej i wsparcia;      

3) ochrony przed dalszym krzywdzeniem, przez uniemożliwienie osobom stosującym przemoc korzystania ze wspólnie zajmowanego z innymi członkami rodziny mieszkania oraz zakazanie kontaktowania się i zbliżania się do osoby pokrzywdzonej;      

4) zapewnienia osobie dotkniętej przemocą w rodzinie bezpiecznego schronienia w specjalistycznym ośrodku wsparcia dla ofiar przemocy w rodzinie;     

5) badania lekarskiego w celu ustalenia przyczyn i rodzaju uszkodzeń ciała związanych z użyciem przemocy w rodzinie oraz wydania zaświadczenia lekarskiego w tym przedmiocie;     

6) zapewnienia osobie dotkniętej przemocą w rodzinie, która nie ma tytułu prawnego do zajmowanego wspólnie ze sprawcą przemocy lokalu, pomocy w uzyskaniu mieszkania.


 

Ponadto zgodnie z Ustawą Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określi, w drodze rozporządzenia:

1) standard podstawowych usług świadczonych przez specjalistyczne ośrodki wsparcia dla ofiar przemocy w rodzinie,

2) kwalifikacje osób zatrudnionych w specjalistycznych ośrodkach wsparcia dla ofiar przemocy w rodzinie,

3) szczegółowe kierunki prowadzenia oddziaływań korekcyjno-edukacyjnych wobec osób stosujących przemoc w rodzinie,  

4) kwalifikacje osób prowadzących oddziaływania korekcyjno-edukacyjne

- uwzględniając konieczność dostosowania zakresu pomocy do sytuacji oraz potrzeb osób dotkniętych przemocą w rodzinie, a także efektywność usług świadczonych przez specjalistyczne ośrodki wsparcia dla ofiar przemocy w rodzinie i skuteczność oddziaływań korekcyjno-edukacyjnych wobec osób stosujących przemoc w rodzinie. 

 

      Natomiast wobec sprawców przemocy w rodzinie wspomniana Ustawa przewiduje stosowanie środków mających na celu zapobieganie ich kontaktowaniu się z osobami pokrzywdzonymi oraz oddziaływania korekcyjno-edukacyjne.

 

Zgodnie z art. 11 a w/w Ustawy osoba dotknięta przemocą może żądać, aby Sąd zobowiązał członka rodziny stosującego przemoc w rodzinie do opuszczenia wspólnie zajmowanego mieszkania. W tym celu należy złożyć do właściwego ze względu na miejsce zamieszkania Sądu Rejonowego wniosek  o opuszczenie mieszkania ze względu na przemoc w rodzinie. Rozprawa w niniejszej sprawie powinna odbyć się w terminie jednego miesiąca od dnia wpływu wniosku. Staje się ono wykonalne z chwilą ogłoszenia i może być zmienione lub uchylone w razie zmiany okoliczności.          

Ponadto Ustawa  wskazuje  na obowiązek nałożony na osoby, które w związku z wykonywaniem swoich obowiązków służbowych lub zawodowych powzięły podejrzenie o popełnieniu przestępstwa z użyciem przemocy w rodzinie. Powinny one niezwłocznie zawiadomić o tym Policję, prokuratora lub inny podmiot działający na rzecz przeciwdziałania przemocy w rodzinie.

Dodatkowo Ustawa określa obowiązki Gminy dotyczące  podejmowania działań na rzecz przeciwdziałania przemocy w rodzinie, w szczególności w ramach pracy w zespole interdyscyplinarnym. Zadaniem zespołu interdyscyplinarnego jest:

1) diagnozowanie problemu przemocy w rodzinie;

2) podejmowanie działań w środowisku zagrożonym przemocą w rodzinie mających na celu przeciwdziałanie temu zjawisku;

3) inicjowanie interwencji w środowisku dotkniętym przemocą w rodzinie;

4) rozpowszechnianie informacji o instytucjach, osobach i możliwościach udzielenia pomocy w środowisku lokalnym;

5) inicjowanie działań w stosunku do osób stosujących przemoc w rodzinie.       

Podejmowanie interwencji w środowisku wobec rodziny dotkniętej przemocą odbywa się w oparciu o procedurę „Niebieskie Karty” i nie wymaga zgody osoby dotkniętej przemocą w rodzinie.

ProceduraNiebieskie Kartyobejmuje ogół czynności podejmowanych i realizowanych przez przedstawicieli jednostek organizacyjnych pomocy społecznej, gminnych komisji rozwiązywania problemów alkoholowych, Policji, oświaty i ochrony zdrowia, w związku z uzasadnionym podejrzeniem zaistnienia przemocy w rodzinie.  Wszczęcie procedury „Niebieskie Karty” następuje przez wypełnienie formularza „Niebieska Karta” w przypadku powzięcia, w toku prowadzonych czynności służbowych lub zawodowych, podejrzenia stosowania przemocy wobec członków rodziny lub w wyniku zgłoszenia dokonanego przez członka rodziny lub przez osobę będącą świadkiem przemocy w rodzinie.

Zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów  z dnia 13 września 2011r. w sprawie procedury „Niebieskie Karty” oraz wzorów formularzy „Niebieska Karta” wszczynając procedurę podejmuje się działania interwencyjne mające na celu zapewnienie bezpieczeństwa osobie, co do której istnieje podejrzenie, że jest dotknięta przemocą w rodzinie. Rozmowę z osobą, co do której istnieje podejrzenie, że jest dotknięta przemocą w rodzinie, przeprowadza się w warunkach gwarantujących swobodę wypowiedzi i poszanowanie godności tej osoby oraz zapewniających jej bezpieczeństwo. W przypadku podejrzenia stosowania przemocy w rodzinie wobec dziecka, czynności podejmowane i realizowane w ramach procedury,  przeprowadza się w obecności rodzica, opiekuna prawnego lub faktycznego.  W sytuacji, gdy osobami, wobec których istnieje podejrzenie, że stosują przemoc w rodzinie wobec dziecka, są rodzice, opiekunowie prawni lub faktyczni, działania z udziałem dziecka przeprowadza się w obecności pełnoletniej osoby najbliższej (w rozumieniu Kodeksu karnego).
Ponadto działania z udziałem dziecka, co do którego istnieje podejrzenie, że jest dotknięte przemocą w rodzinie, powinny być prowadzone w miarę możliwości w obecności psychologa.
 

Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 roku Kodeks karny  (Dz.U. Nr 88, poz. 553 z późn. zm.) zawiera osobny rozdział dotyczący przestępstw przeciwko rodzinie i opiece. Jednym z przestępstw opisanych w tym rozdziale jest przestępstwo znęcania się nad rodziną – art. 207 kodeksu karnego. Zgodnie z tym artykułem, w przypadku uznania sprawcy winnym znęcania się, w zależności od okoliczności popełnionego czynu, może zostać orzeczona kara od 3 miesięcy do 5 lat pozbawienia wolności, od roku do10 lat pozbawienia wolności lub od lat 2 do 12 lat.

Art. 207 Kodeksu karnego mówi, że: § 1 Kto znęca się fizycznie lub psychicznie nad osobą najbliższą lub inną osobą pozostającą w stałym lub przemijającym stosunku zależności od sprawcy albo nad małoletnim lub osobą nieporadną ze względu na jej stan psychiczny lub fizyczny, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do 5 lat. § 2 Jeśli czyn określony w § 1 popełniony jest ze stosowaniem szczególnego okrucieństwa sprawca podlega karze pozbawienia wolności od roku do 10 lat. § 3 Jeśli następstwem czynu określonego w § 1 lub § 2 jest targnięcie pokrzywdzonego na własne życie, sprawca podlega karze pozbawienia wolności od lat 2 do 12 lat.

Przestępstwo opisane w art. 207 musi spełniać warunek wielokrotności czynu (akty przemocy powtarzają się), tzn. że sprawca bił czy znęcał się wiele razy w ciągu jakiegoś czasu (kilku miesięcy, lat) i są na to dowody. Przestępstwo to ścigane jest z urzędu, to znaczy, że policja i prokuratura muszą prowadzić sprawę.

Jeśli akty przemocy powtarzały się, ale nie masz na to dowodów, lub sprawca uderzył Cię po raz pierwszy – pomocny będzie art. 156 i 157 kodeksu karnego (opisują przestępstwa polegające na ciężkim uszkodzeniu ciała). Czyn ten może być zakwalifikowany jako uszczerbek na zdrowiu, za który sprawca podlega karze pozbawienia wolności od roku do 10 lat, lub rozstrój zdrowia, za który może być orzeczona kara do 5 lat pozbawienia wolności. W tym wypadku osoba pokrzywdzona musi zgłosić wniosek o ściganie (jest to przestępstwo ścigane na wniosek), inaczej policja nie ma obowiązku sprawą się zajmować.

Art. 197 kodeksu karnego definiuje przestępstwo zgwałcenia. § 1 Kto przemocą, groźbą bezprawną lub podstępem doprowadza inną osobę do obcowania płciowego, podlega karze pozbawienia wolności od roku do lat 10. § 2 Jeśli sprawca, w sposób określony w § 1, doprowadza inna osobę do poddania się innej czynności seksualnej albo wykonania takiej czynności, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5. § 3 Jeśli sprawca dopuszcza się zgwałcenia w § 1 lub 2, działając ze szczególnym okrucieństwem lub wspólnie z inną osobą, podlega karze pozbawienia wolności od 2 do 12 lat. Przestępstwo z art.197 KK ścigane jest na wniosek pokrzywdzonego. Przestępstwo to popełnia również mąż, gwałcąc własną żonę!

 

Polskie prawo ściga sprawców przestępstw przeciwko osobom bliskim również za:

  • grożenie innej osobie popełnieniem przestępstwa na jej szkodę lub szkodę osoby najbliższej, jeżeli groźba wzbudza w zagrożonym uzasadnioną obawę, że będzie spełniona - art. 190 KK (przestępstwo ścigane na wniosek pokrzywdzonego),
  • stosowanie przemocy lub groźby bezprawnej w celu zmuszenia innej osoby do określonego działania, zaniechania lub znoszenia określonego stanu - art. 191 KK,
  • doprowadzenie małoletniego poniżej lat 15 do obcowania płciowego lub poddania się innej czynności seksualnej - art. 200 KK,
  • rozpijanie małoletniego, dostarczając mu napoju alkoholowego, ułatwiając jego spożycie lub nakłaniając go do spożycia takiego napoju - art. 208 KK,
  • uporczywe uchylanie się od wykonania ciążącego z mocy ustawy lub orzeczenia sądowego obowiązku opieki, przez nie łożenie na utrzymanie osoby najbliższej lub innej osoby i przez to narażanie jej na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych (uchylanie się od obowiązku alimentacyjnego) - art. 209 KK (przestępstwo ścigane na wniosek pokrzywdzonego, organu pomocy społecznej lub właściwej instytucji),
  • porzucenie małoletniego poniżej lat 15 albo osoby nieporadnej ze względu na jej stan psychiczny lub fizyczny, wbrew obowiązkowi troszczenia się - art. 210 KK,
  • uprowadzenie lub zatrzymanie małoletniego poniżej lat 15 albo osoby nieporadnej ze względu na jej stan psychiczny lub fizyczny, wbrew woli osoby powołanej do opieki lub nadzoru - art. 211 KK,
  • kradzież lub kradzież z włamaniem na szkodę osoby najbliższej - art. 278 KK i art. 279 KK – przestępstwa ścigane na wniosek pokrzywdzonego.

Należy jednak pamiętać, że zgodnie z art. 234 KK podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności lub pozbawienia wolności do lat 2 osoba, która przed organem powołanym do ścigania lub orzekania w sprawie o przestępstwo bądź wykroczenie, fałszywie oskarża inną osobę o popełnienie przestępstwa lub wykroczenia.

Każdy człowiek ma prawo do bezpieczeństwa, godności i nienaruszalności mienia. Każde naruszenie tego prawa może być ścigane przez prawo pod warunkiem, że zostanie zgłoszone właściwym organom ścigania, dlatego też o popełnieniu przestępstwa, jakim jest przemoc domowa powinny być zawiadomione organy ścigania: policja i prokuratura. Musimy pamiętać, że przestępstwo znęcania się nad rodziną jest przestępstwem ściganym z urzędu, oznacza to że organy ścigania prowadzą postępowanie niezależnie od woli i zgody osoby pokrzywdzonej (muszą tylko o tym wiedzieć - dlatego trzeba je zawiadomić o przestępstwie). Wycofanie skargi lub odmowa zeznań nie jest podstawą do umorzenia postępowania, jeśli istnieje uzasadnione przypuszczenie, że popełniono przestępstwo. Natomiast jeżeli popełniono przestępstwo ścigane na wniosek pokrzywdzonego, wówczas aby uruchomić procedury karne pokrzywdzony zawiadamiając organy ścigania o przestępstwie musi złożyć wniosek o ściganie.

Jeśli policjanci odmawiają pomocy i mówią, że pierzesz publicznie swoje brudy, przypomnij im, że przemoc w rodzinie jest przestępstwem. W przypadku bezczynności policjantów masz prawo złożyć na nich skargę do przełożonego.

Po złożeniu zawiadomienia o przestępstwie policja powinna wszcząć postępowanie przygotowawcze (dochodzenie lub śledztwo). W trakcie tego postępowania osobie pokrzywdzonej przysługuje szereg uprawnień (patrz prawa ofiary).
Korzystaj z tych praw, ponieważ dają ci one wpływ na to co dzieje się w Twojej sprawie. Dochodzenia w sprawie przestępstw z użyciem przemocy prowadzą najczęściej funkcjonariusze policji pod nadzorem prokuratora. Po wstępnym zweryfikowaniu zawiadomienia następuje formalne wszczęcie dochodzenia lub zostaje wydana decyzja o odmowie wszczęcia postępowania (w przypadku bezzasadności skargi). Dlatego w tej fazie bardzo ważne jest możliwe najpełniejsze udokumentowanie zdarzenia i podanie wszystkich źródeł dowodowych. Dopiero po wszczęciu dochodzenia następuje protokolarne przesłuchiwanie świadków zdarzenia. Jest to najważniejszy etap całego postępowania, ponieważ wówczas są zabezpieczane dowody i od jakości tego postępowania zależy dalszy jego bieg. Jeżeli zebrane dowody dostatecznie uprawdopodobnią popełnienie przestępstwa jego sprawcy, przedstawiane są zarzuty. Wówczas sprawca staje się podejrzanym.

Po zabezpieczeniu materiał dowodowy zostaje oceniony przez prokuratora i po wykonaniu końcowych czynności dochodzenia prokurator sporządza i wnosi akt oskarżenia.
Prokuratura może też skorzystać z prawa do złożenia do sądu wniosku o:

- umorzenie postępowania i zastosowanie środków zabezpieczających;
- umorzenie warunkowe sprawy
(np. gdy sprawa nie budzi wątpliwości, ale postawa sprawcy, który przyznał się do winy i przeprosił osobę poszkodowaną i sposób jego zachowania wskazują, że nie popełni on ponownie przestępstwa; lub gdy wina i szkodliwość czynu uznane zostaną za nieznaczne - prokurator uzna, że np. sprowokowałaś/eś sprawcę, lub obrażenia są małe. W takich wypadkach możesz złożyć zażalenie na postanowienie o umorzeniu lub warunkowym umorzeniu postępowania).

W trakcie postępowania przygotowawczego sąd może zdecydować by sprawcę przemocy zatrzymać w areszcie tymczasowym. W sytuacji, gdy sprawca namawia Cię do wycofania skargi, odmowy zeznań, nakłania Ciebie lub świadków do składania fałszywych zeznań, grozi lub ponownie dopuszcza się przemocy możesz napisać prośbę do prokuratora prowadzącego Twoją sprawę lub sądu o zastosowanie aresztu tymczasowego wobec sprawcy.

Gdy sprawa trafia do sądu nie oznacza to, że sprawca na pewno zostanie skazany – sąd wówczas rozstrzyga o tym w wyroku. Dopóki nie ma wyroku sprawa nie jest rozstrzygnięta.
W sądzie osoba pokrzywdzona może uczestniczyć w rozprawach i być na sali sądowej cały czas. Jednak będąc tylko pokrzywdzonym nie ma żadnego wpływu na przebieg sprawy. Jeśli chce aktywnie uczestniczyć w sprawie, musi złożyć oświadczenie, że chce występować w roli oskarżyciela posiłkowego. Ma na to czas do momentu rozpoczęcia przewodu sądowego.
Oskarżyciel posiłkowy posiada szereg istotnych uprawnień (patrz też prawa ofiary) m.in.:
* musi być zawiadamiany o terminach rozpraw;
* musi otrzymywać odpis orzeczeń i zarządzeń wydanych poza rozprawą;
* może mieć pełnomocnika (adwokata), który będzie go w sądzie reprezentował;
* może ustosunkować się do tego co mówi oskarżony lub jego obrońca i przedstawić swój punkt widzenia;
* zgłaszać wnioski o uzupełnienie przewodu sądowego;
* zaskarżać rozstrzygnięcia naruszające jego prawa lub interesy;
* żądać uzasadnienia wyroku

Istotne jest to, że gdy oskarżyciel posiłkowy odstąpi od oskarżenia wtedy nie może on ponownie przyłączyć się do procesu.

Pamiętaj, że gdy chcesz zabrać w sądzie głos, trzeba najpierw poprosić sąd, by na to zezwolił.
Sprawa karna w sądzie trwa kilka do kilkunastu miesięcy, ale może trwać i dłużej, dlatego należy uzbroić się w cierpliwość. Decydując się na sprawę sądową najlepiej skonsultuj to wcześniej z prawnikiem (adwokatem) i wyjaśnij wszystkie wątpliwości. Idąc na takie spotkanie dobrze jest spisać na kartce wszystkie wątpliwości i pytania (pomoże to w zadawaniu pytań prawnikowi). Korzystając z porady prawnika należy być cierpliwym i konsekwentnie dopytywać się o wszystko co nas interesuje.

Po zapoznaniu się z całym materiałem dowodowym sąd wdaje wyrok. Po ocenie materiału dowodowego, dokonuje kwalifikacji prawnej czynu, ustala stopień winy i wymiar kary oraz sposób jej wykonania. Następuje to po końcowym wysłuchaniu głosów stron i zamknięciu przewodu sądowego.

Jeśli sprawca zostanie uznany za winnego, sąd wyda wyrok skazujący. Zazwyczaj za pierwszym razem jest to wyrok w zawieszeniu tzn. skazany nie idzie do więzienia. Jeśli jednak sprawca nie wywiązuje się z nałożonych na niego zobowiązań, nadal znęca się nad rodziną, nie płaci na dzieci – narusza warunki zawieszenia kary. Należy powiadomić o tym sąd, prokuraturę lub kuratora sądowego, wtedy sąd może zarządzić wykonanie kary. Sąd może również w wyroku nałożyć na skazanego określone zobowiązania, np.:

  • podjęcia pracy
  • poddania się leczeniu odwykowemu
  • płacenia alimentów

Ponadto zgodnie z Kodeksem karnym w przypadku skazania za umyślne przestępstwo z użyciem przemocy, w tym przemocy przeciwko osobie najbliższej, Sąd może orzec:       

1) zakaz kontaktowania się z pokrzywdzonym,     

2)  zakaz zbliżania do pokrzywdzonego,      

3)  nakaz opuszczenia lokalu zajmowanego wspólnie z pokrzywdzonym.     

Orzekając zakaz zbliżania się do określonych osób, sąd wskazuje odległość od osób chronionych, którą skazany obowiązany jest zachować.        

Warto tu zaznaczyć, iż zgodnie z Kodeksem karnym, Sąd może warunkowo umorzyć postępowanie karne w sytuacji, gdy wina i społeczna szkodliwość czynu nie są znaczne, okoliczności jego popełnienia nie budzą wątpliwości, a postawa sprawcy nie karanego za przestępstwo umyślne, jego właściwości i warunki osobiste oraz dotychczasowy sposób życia uzasadniają przypuszczenie, że pomimo umorzenia postępowania będzie przestrzegał porządku prawnego, w szczególności nie popełni przestępstwa. Należy zaznaczyć, że generalnie warunkowego umorzenia nie stosuje się do sprawcy przestępstwa zagrożonego karą przekraczającą 3 lata pozbawienia wolności. Jednakże w  wypadku, gdy pokrzywdzony pojednał się ze sprawcą, sprawca naprawił szkodę lub pokrzywdzony i sprawca uzgodnili sposób naprawienia szkody, warunkowe umorzenie może być zastosowane do sprawcy przestępstwa zagrożonego karą nie przekraczającą 5 lat pozbawienia wolności.

Zgodnie z Kodeksem karnym  Sąd, który  warunkowo umorzy  postępowanie karne (na okres od roku do 2 lat) może w okresie próby oddać sprawcę pod dozór kuratora lub osoby godnej zaufania, stowarzyszenia, instytucji albo organizacji społecznej, do której działalności należy troska o wychowanie, zapobieganie demoralizacji lub pomoc skazanym.       

Umarzając warunkowo postępowanie karne, sąd zobowiązuje sprawcę do naprawienia szkody w całości albo w części oraz może na niego nałożyć obowiązki:

1) informowania sądu lub kuratora o przebiegu okresu próby,

2) przeproszenia pokrzywdzonego,

3) wykonywania ciążącego na nim obowiązku łożenia na utrzymanie innej osoby,

4) powstrzymania się od nadużywania alkoholu lub używania innych środków odurzających,

5) poddania się leczeniu, w szczególności odwykowemu lub rehabilitacyjnemu, albo oddziaływaniom terapeutycznym,

6) uczestnictwa w oddziaływaniach korekcyjno-edukacyjnych,

7) powstrzymania się od kontaktowania się z pokrzywdzonym lub innymi osobami w określony sposób lub zbliżania się do pokrzywdzonego lub innych osób, lub

8) opuszczenia lokalu zajmowanego wspólnie z pokrzywdzonym.

Nakładając na sprawcę obowiązek opuszczenia lokalu, sąd określa sposób kontaktu skazanego z pokrzywdzonym.   

Ponadto zgodnie z Kodeksem karnym, Sąd może warunkowo zawiesić wykonanie orzeczonej kary pozbawienia wolności, jeżeli jest to wystarczające dla osiągnięcia wobec sprawcy celów kary, a w szczególności zapobieżenia powrotowi do przestępstwa.  

Zawieszając wykonanie kary, sąd bierze pod uwagę przede wszystkim postawę sprawcy, jego właściwości i warunki osobiste, dotychczasowy sposób życia oraz zachowanie się po popełnieniu przestępstwa. Generalnie zawieszenia wykonania kary nie stosuje się do sprawcy uprzednio skazanego, który odbył łącznie co najmniej rok kary pozbawienia wolności i w ciągu 5 lat po odbyciu w całości lub części ostatniej kary popełnia ponownie umyślne przestępstwo przeciwko życiu lub zdrowiu, przestępstwo zgwałcenia, rozboju, kradzieży z włamaniem lub inne przestępstwo przeciwko mieniu popełnione z użyciem przemocy lub groźbą jej użycia. Zawieszając wykonanie kary, sąd może zobowiązać skazanego do wyżej wymienionych obowiązków  przy warunkowym  umorzeniu  postępowania karnego.  

Wyrok musi być ogłoszony. Od wyroku przysługuje stronom prawo złożenia apelacji w terminie 14 dni od otrzymania wyroku z uzasadnieniem. Wniosek o uzasadnienie należy złożyć w ciągu 7 dni od ogłoszenia wyroku.

Po uprawomocnieniu się wyroku skazującego (tj. gdy upłyną termin do złożenia apelacji albo sprawa została rozpoznana przez sąd II instancji) jeżeli osoba pokrzywdzona nie złożyła powództwa cywilnego w procesie karnym (o dochodzenie roszczeń majątkowych), albo pozostało ono bez rozpoznania, wówczas może złożyć do sądu cywilnego pozew o odszkodowanie za szkodę wyrządzoną przestępstwem oraz o zadośćuczynienie za krzywdę wyrządzoną przestępstwem (za tzw. straty moralne).

Jeżeli sprawca przemocy w okresie próby narusza porządek prawny, istnieje możliwość podjęcia warunkowo umorzonego postępowania karnego.   

Zgodnie z ustawą z dnia 6 czerwca 1997r. Kodeks postępowania karnego ( Dz.U. z 1997 nr 89 poz. 555 z późn. zm.) pokrzywdzony, oskarżyciel, lub sądowy kurator zawodowy ma prawo złożyć wniosek o podjęcie warunkowo umorzonego  postępowania karnego.   

Zgodnie z Kodeksem karnym Sąd ma obowiązek podjąć postępowanie karne, jeżeli sprawca w okresie próby popełnił przestępstwo umyślne, za które został prawomocnie skazany.

Ponadto Sąd może podjąć postępowanie karne, jeżeli sprawca w okresie próby rażąco narusza porządek prawny, w szczególności gdy popełnił przestępstwo inne niż  to, za które został skazany, jeżeli uchyla się od dozoru, wykonania nałożonego obowiązku lub orzeczonego środka karnego albo nie wykonuje zawartej z pokrzywdzonym ugody.

Sąd może podjąć postępowanie karne, jeżeli sprawca po wydaniu orzeczenia o warunkowym umorzeniu postępowania, lecz przed jego uprawomocnieniem się, rażąco narusza porządek prawny, a w szczególności gdy w tym czasie popełnił przestępstwo. Warunkowo umorzonego postępowania nie można podjąć później niż w ciągu 6 miesięcy od zakończenia okresu próby.   

W sytuacji, gdy osoba skazana za przestępstwo popełnione z użyciem przemocy lub groźby bezprawnej wobec członka rodziny w okresie próby rażąco narusza  porządek prawny, ponownie używając przemocy lub groźby bezprawnej wobec członka rodziny, kurator zawodowy może złożyć wniosek o zarządzenie wykonania warunkowo zawieszonej kary pozbawienia wolności lub odwołanie warunkowego przedterminowego zwolnienia. Sąd właściwy do rozpoznania wniosku zarządza zatrzymanie  i przymusowe doprowadzenie skazanego na posiedzenie w przedmiocie rozpoznania wniosku. Wydane przez sąd postanowienie o zarządzeniu wykonania kary albo o odwołaniu warunkowego przedterminowego zwolnienia podlega wykonaniu z chwilą jego wydania.   

 

Prawo karne to nie jedyna droga wyjścia z przemocy. Pomóc może także prawo cywilne i prawo rodzinne:

 

Szczególną ochroną przed krzywdzeniem zostały objęte dzieci. W ustawie z dnia 25 lutego 1964r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. Nr 9, poz. 59 z późn. zm.) został określony zakaz  stosowania kar cielesnych wobec dzieci.       

Pamiętaj masz obowiązek chronić swoje dziecko i reagować w przypadku zagrożenia jego dobra. 

W sytuacji bezpośredniego zagrożenia życia lub zdrowia dziecka w związku z przemocą w rodzinie pracownik socjalny wykonujący obowiązki służbowe ma prawo odebrać dziecko z rodziny i umieścić je u innej niezamieszkującej wspólnie osoby najbliższej (w rozumieniu Kodeksu karnego), w rodzinie zastępczej lub w placówce opiekuńczo-wychowawczej. 

Stosowanie przemocy wobec dziecka może być podstawą do ograniczenia, a nawet pozbawienia władzy rodzicielskiej rodzica krzywdzącego swoje dziecko. W tym celu należy złożyć wniosek do Sądu Rejonowego o ograniczenie/pozbawienie władzy rodzicielskiej. Jak również można wnioskować o zakaz kontaktów z dzieckiem.   

Ponadto w sytuacji, gdy sprawca przemocy nadużywa alkoholu, istnieje możliwość podjęcia działań zmierzających do zobowiązania go do podjęcia leczenia odwykowego. W tym celu należy złożyć zawiadomienie do działającej przy Gminie - Komisji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych właściwej ze względu na miejsce zamieszkania lub pobytu osoby, której postępowanie dotyczy.

Zawiadomienie może złożyć każdy, kto posiada informacje o osobie, która w związku z nadużywaniem alkoholu powoduje rozkład życia rodzinnego, demoralizację małoletnich, uchyla się od pracy albo systematycznie zakłóca spokój lub porządek publiczny. Zgodnie z Ustawą z dnia  26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz.U. Nr 35, poz. 230 z późn. zm.),  komisja rozwiązywania problemów alkoholowych kieruje osobę nadużywającą alkoholu na badanie przez biegłego w celu wydania opinii w przedmiocie uzależnienia od alkoholu i wskazania rodzaju zakładu leczniczego.

W myśl ustawy osobę uzależnioną od alkoholu można zobowiązać do poddania się leczeniu w stacjonarnym lub niestacjonarnym zakładzie lecznictwa odwykowego.

W tym celu wskazana komisja lub prokurator składa do właściwego Sądu Rejonowego wniosek o zobowiązanie do leczenia odwykowego. W sytuacji, gdy w stosunku do osoby, której postępowanie dotyczy, brak jest opinii biegłego w przedmiocie uzależnienia od alkoholu, sąd zarządza poddanie tej osoby odpowiednim badaniom. W przypadku  nieusprawiedliwionego niestawiennictwa na rozprawę lub uchylania się od zarządzonego poddania się badaniu przez biegłego albo obserwacji w zakładzie leczniczym, sąd może zarządzić przymusowe doprowadzenie przez organ Policji.

Ponadto Sąd orzekając o obowiązku poddania się leczeniu, może ustanowić na czas trwania tego obowiązku nadzór kuratora. Osoba, w stosunku do której został orzeczony obowiązek poddania się leczeniu odwykowemu, powinna stawić się w oznaczonym dniu we wskazanym zakładzie lecznictwa odwykowego w celu poddania się leczeniu. Gdy osoba dobrowolnie nie stawi się w zakładzie  leczniczym, Sąd zarządza przymusowe doprowadzenie. Obowiązek poddania się leczeniu trwa tak długo, jak tego wymaga cel leczenia, nie dłużej jednak niż 2 lata od chwili uprawomocnienia się postanowienia.

 

Dodatkowo:


* możesz zabezpieczyć się przed długami współmałżonka składając do sądu wniosek o zniesienie wspólności majątkowej.
* możesz wystąpić do sądu z pozwem o alimenty, jeśli współmałżonek nie daje na Wasze dzieci pieniędzy. Takie pozwy są bezpłatne.
* jeśli zdecydujesz się na rozwód lub separację sąd rozstrzygnie z kim zostaną dzieci, w jakiej wysokości mają być orzeczone alimenty na dzieci, jak będziecie korzystać z mieszkania po rozwodzie (gdy współmałżonek został skazany przez sąd karny za znęcanie się nad rodziną, masz większe szanse starać się o rozwód z orzeczeniem o jego winie, co pomoże uzyskać eksmisję w trakcie sprawy rozwodowej).
* po uzyskaniu rozwodu lub separacji możesz uzgodnić z byłym małżonkiem podział majątek, który posiadacie. Możecie podpisać umowę u notariusza, jeśli jesteście zgodni, w przeciwnym wypadku z podziałem majątku trzeba będzie iść do sądu.
* w najbliższym ośrodku pomocy społecznej zapytaj o bezpłatne porady prawnika. Poszukaj w swoim regionie organizacji udzielających pomocy ofiarom przemocy – być może tam także dyżuruje prawnik.
* możesz zadzwonić do organizacji o zasięgu krajowym, które prowadzą telefoniczne dyżury prawników i psychologów.

 

Prowadzenie postępowania sądowego wiąże się z koniecznością poniesienia pewnych nakładów finansowych. Nakłady te ponoszone przez uczestnika (a czasem przez Skarb Państwa) w związku z postępowaniem, nazywamy kosztami procesu.
Obowiązek zwrotu kosztów procesu, co do zasady, ciąży na jednej ze stron procesowych. Na której ze stron, w jakiej części i zakresie ciąży ten obowiązek-orzeka Sąd w każdym postępowaniu, kierując się określonymi w ustawie zasadami orzekania o kosztach. Sąd, orzekając o kosztach procesu, może osobę zwolnić od ponoszenia kosztów sądowych, natomiast o wydatkach poniesionych przez stronę podejmuje decyzję według norm ściśle określonych w ustawie czyli najogólniej rzecz ujmując, koszty w tej części ponosi strona „przegrywająca” (zob. rozdział 70 KPK, art. 98 § 1 KPC).

Szczególną uwagę należy zwrócić na instytucję zwolnienia od kosztów sądowych. Zwolnienie od kosztów sądowych stanowi odstępstwo od zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości i ma na celu umożliwienie podmiotom słabym ekonomicznie skorzystania z ochrony sądowej.

Zasady i tryb pobierania kosztów sądowych w sprawach cywilnych, zasady ich zwrotu, wysokość opłat sądowych w sprawach cywilnych, zasady zwalniania od kosztów sądowych oraz umarzania, rozkładania na raty i odraczania terminu zapłaty należności sądowych określa ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych.
Wysokość opłat w wybranych sprawach cywilnych :
* opłatę stałą w kwocie 100 złotych pobiera się od skargi na czynności komornika;
* opłatę stałą w kwocie 600 złotych pobiera się od pozwu o rozwód, separację. W sprawach o rozwód, o separację lub o unieważnienie małżeństwa, w razie zasądzenia alimentów na rzecz małżonka w orzeczeniu kończącym postępowanie w instancji, pobiera się od małżonka zobowiązanego opłatę stosunkową od zasądzonego roszczenia, a w razie nakazania eksmisji jednego z małżonków albo podziału wspólnego majątku pobiera się także opłatę w wysokości przewidzianej od pozwu lub wniosku w takiej sprawie.
* opłatę stałą w kwocie 200 złotych pobiera się od pozwu w sprawie o ustanowienie przez sąd rozdzielności majątkowej;
* opłatę stałą w kwocie 100 złotych pobiera się od wniosku o zmianę wyroku orzekającego rozwód lub separację w części dotyczącej władzy rodzicielskiej, separację na zgodne żądanie małżonków;
* opłatę stałą w kwocie 1.000 złotych pobiera się od wniosku o podział majątku wspólnego po ustaniu małżeńskiej wspólności majątkowej. Jeżeli wniosek zawiera zgodny projekt podziału tego majątku, pobiera się opłatę stałą w kwocie 300 złotych.

Z mocy ustawy zgodnie z art. 96 ust. 1 ust. o k.s. nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych m.in. strona dochodząca roszczeń alimentacyjnych. Zwolnienie (całkowite lub częściowe) od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych może nastąpić również na mocy postanowienia sądu na wniosek strony, która złoży stosowne oświadczenie, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Do wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych powinno być dołączone oświadczenie obejmujące szczegółowe dane o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania osoby ubiegającej się o zwolnienie od kosztów.
Oświadczenie sporządza się według ustalonego wzoru. Wzór oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania osoby fizycznej ubiegającej się o zwolnienie od kosztów sądowych w postępowaniu cywilnym stanowi załącznik nr 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2006 r. w sprawie określenia wzoru oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania osoby fizycznej ubiegającej się o zwolnienie od kosztów sądowych w postępowaniu cywilnym (Dz. U. 2006 r. Nr 27 poz. 200).

W razie oddalenia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych strona nie może ponownie domagać się zwolnienia, powołując się na te same okoliczności, które stanowiły uzasadnienie oddalonego wniosku. Ponowny wniosek oparty na tych samych okolicznościach, podlega odrzuceniu, a na odrzucenie wniosku nie przysługuje już zażalenie.
Strona zwolniona od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych ma prawo również zgłosić wniosek o ustanowienie dla niej adwokata lub radcy prawnego.

Do kosztów procesu w sprawach karnych m.in. należą:
* wpłata do kasy sądowej zryczałtowanej równowartości wydatków sądowych w wysokości 300 zł. Oskarżyciel prywatny składa przy akcie oskarżenia dowód takiej wpłaty. Wysokość tej wpłaty określa Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 maja 2003 roku, w sprawie wysokości zryczałtowanej równowartości wydatków w sprawach z oskarżenia prywatnego.
* opłata od wniosku o wznowienie postępowania wynosi 150 złotych (zob. ustawa z dnia 23 czerwca 1973r. o opłatach w sprawach karnych).

W myśl art. 626 § 3 KPK na orzeczenie w przedmiocie kosztów przysługuje zażalenie, jeżeli nie wniesiono apelacji. Natomiast jeżeli wniesiona została apelacja i zażalenie, sąd odwoławczy rozpoznaje łącznie zażalenie z apelacją.

W sytuacji, gdy oskarżony zostanie uniewinniony lub w razie umorzenia postępowania koszty procesu ponosi w sprawach z oskarżenia prywatnego - oskarżyciel prywatny, a w razie pojednania się stron - oskarżyciel i oskarżony w zakresie przez siebie poniesionym, jeżeli strony w zawartej ugodzie nie uregulowały tego inaczej (art. 632 pkt.1 KPK).

Sąd może zwolnić oskarżyciela posiłkowego w całości lub w części od zapłaty na rzecz Skarbu Państwa kosztów sądowych, jeżeli istnieją podstawy do uznania, że uiszczenie ich byłoby dla nich zbyt uciążliwe ze względu na sytuację rodzinną, majątkową i wysokość dochodów, jak również wtedy, gdy przemawiają za tym względy słuszności.
Powyższe zasady stosuje się odpowiednio do oskarżyciela prywatnego w razie rozpoznania sprawy bez zachowania wymagań określonych w art. 621 § 1 KPK.

 

Zawsze pytaj, jeśli coś nie do końca jest dla Ciebie jasne. Nie wstydź się powiedzieć, że czegoś nie rozumiesz. Nie wszyscy jesteśmy prawnikami i nie wszystko musimy wiedzieć.

 

Opracowała mgr Aleksandra Kościołko